In het vliegtuig

Een behoorlijk deel van je vliegreis speelt zich af in het vliegtuig zelf. Dat begint op het moment dat je instapt en eindigt pas wanneer je na de landing het toestel weer verlaat. Daartussen krijg je te maken met je stoel, handbagage, veiligheidsinstructies, opstijgen, eten en drinken, turbulentie, toiletbezoek en uiteindelijk de landing.

Voor frequente vliegers zijn veel van die stappen vanzelfsprekend. Wie voor het eerst of maar af en toe vliegt, kan zich juist afvragen wat er precies gebeurt en wat er van je verwacht wordt. Op deze pagina leggen we dat stap voor stap uit.

Na het boarden loop je via een slurf, trap of bus naar het vliegtuig. Bij de ingang controleert het cabinepersoneel soms nog je instapkaart en wijst het eventueel de richting naar je stoel. Op je instapkaart staat je stoelnummer, bijvoorbeeld 18A of 24C. Het cijfer geeft de rij aan en de letter de positie binnen die rij. Welke letter bij het raam, midden of gangpad hoort, verschilt per toestelindeling.

Je stoel vinden
De rijnummers staan boven de stoelen aangegeven. Loop zo veel mogelijk door naar je eigen rij voordat je stopt om spullen op te bergen. Daarmee voorkom je dat het gangpad direct bij de ingang vastloopt.

Twijfel je waar je zit, vraag dan gerust aan het cabinepersoneel. Zeker in grotere toestellen met meerdere gangpaden kan de indeling verwarrend zijn.

Handbagage in het bagagevak
Een trolley of grotere handbagage plaats je meestal in het bagagevak boven de stoelen. Leg de tas zo neer dat er ook ruimte overblijft voor bagage van andere passagiers. Plaats zware spullen niet los bovenop andere bagage. Bij turbulentie of tijdens het openen van het bagagevak kunnen voorwerpen eruit vallen.

Kleine tas onder de stoel
Een kleine tas, rugzak of handtas kan vaak onder de stoel voor je. Tijdens start en landing moet de ruimte rond je voeten vrij blijven en mag bagage meestal niet los in het gangpad liggen.

Zit je bij een nooduitgang of op een andere rij waar geen bagage onder de stoel mag staan, dan moet alles in het bagagevak.

Houd belangrijke spullen bij de hand
Denk voordat je gaat zitten na over wat je tijdens de vlucht nodig hebt. Haal bijvoorbeeld je telefoon, koptelefoon, bril, medicijnen, boek of tablet alvast uit je tas. Dat voorkomt dat je tijdens de vlucht steeds het bagagevak hoeft te openen.

Wanneer iedereen aan boord is, wordt het vliegtuig klaargemaakt voor vertrek. Het cabinepersoneel controleert of bagage goed is opgeborgen en of iedereen klaarzit.

Stoelriem vast
Voor het taxiën en opstijgen moet je stoelriem vastzitten. Trek de riem laag over je heupen en zorg dat hij voldoende strak zit. Het lampje met het stoelriemsymbool kan ook later tijdens de vlucht weer aangaan, bijvoorbeeld bij turbulentie.

Stoel en tafeltje rechtop
Tijdens start en landing moeten de rugleuning en het tafeltje meestal rechtop en ingeklapt zijn. Dat heeft met veiligheid en bewegingsruimte te maken. Ook raamschermen moeten bij veel maatschappijen tijdens start en landing open zijn.

Baby’s en jonge kinderen
Voor baby’s en kleine kinderen gelden aparte veiligheidsregels. Een kind met een eigen stoel wordt tijdens start, landing en turbulentie volgens de aanwijzingen van het cabinepersoneel vastgemaakt met de aanwezige gordel of een toegestaan kinderzitje.

Baby’s die zonder eigen stoel reizen, zitten tijdens start en landing doorgaans op schoot bij een volwassene. Hoe zij precies worden vastgemaakt, verschilt per luchtvaartmaatschappij en land. Volg daarom altijd de instructies van het cabinepersoneel. Wil je een eigen autostoeltje of ander kinderzitje gebruiken, controleer dan vooraf of dit aan boord is toegestaan en aan welke eisen het moet voldoen.

Ook tijdens de rest van de vlucht is het verstandig om kinderen zoveel mogelijk vast te laten zitten wanneer ze op hun stoel zitten. Onverwachte turbulentie kan optreden zonder dat het stoelriemlampje vooraf aangaat.

Veiligheidsdemonstratie
Voor vertrek volgt een veiligheidsinstructie, live of via de schermen. Daarin wordt uitgelegd waar de nooduitgangen zijn, hoe de zuurstofmaskers werken en hoe je een reddingsvest gebruikt.

Ook als je vaak vliegt, is het verstandig even te kijken. Niet ieder vliegtuig heeft dezelfde indeling of dezelfde nooduitgangen.

Na het sluiten van de deuren wordt het vliegtuig van de gate losgemaakt en rijdt het via de taxibanen naar de startbaan. Dat kan een paar minuten duren, maar op grote en drukke luchthavens soms veel langer.

Geluiden horen erbij
Tijdens het taxiën en opstijgen hoor je allerlei geluiden: motoren die harder gaan draaien, kleppen die bewegen en het landingsgestel dat na vertrek wordt ingetrokken. Voor iemand die niet vaak vliegt kunnen die geluiden opvallend zijn, maar ze horen normaal gesproken gewoon bij de werking van het vliegtuig.

De start
Op de startbaan versnelt het vliegtuig in korte tijd flink. Zodra voldoende snelheid is bereikt, komt de neus omhoog en verlaat het toestel de grond.

Je kunt daarbij druk in je rug voelen en merken dat je lichaam iets naar achteren wordt gedrukt. Kort na het opstijgen kan het vliegtuig draaien of van klimhoek veranderen.

Druk op je oren
Tijdens het stijgen verandert de luchtdruk. Daardoor kunnen je oren dicht gaan zitten of pijnlijk aanvoelen. Slikken, gapen, kauwgom kauwen of iets drinken helpt vaak om de druk gelijk te maken.

Zodra het vliegtuig voldoende hoogte heeft bereikt, wordt de vlucht rustiger. Het cabinepersoneel mag dan meestal opstaan en begint met de service.

Stoelriem liever omhouden
Wanneer het stoelriemlampje uitgaat, mag je meestal opstaan. Toch is het verstandig de riem ook zittend losjes om te houden. Turbulentie kan onverwacht ontstaan.

Bewegen aan boord
Vooral tijdens langere vluchten is het verstandig om niet urenlang vrijwel bewegingloos in dezelfde houding te blijven zitten. Door langdurig stilzitten stroomt het bloed in de benen minder gemakkelijk terug naar het hart. Daardoor kan het risico op een bloedstolsel in een diepe ader toenemen. Dit wordt diepe veneuze trombose, meestal afgekort tot DVT, genoemd.

Het risico is voor de meeste gezonde reizigers klein, maar neemt toe naarmate je langer achter elkaar zit. Sommige mensen hebben door persoonlijke of medische omstandigheden een groter risico. Wie weet dat hij of zij tot een risicogroep behoort, kan vóór een lange vliegreis het beste met een arts bespreken of extra maatregelen nodig zijn.

Je hoeft niet voortdurend door het vliegtuig te lopen om je benen in beweging te houden. Ook op je stoel kun je regelmatig eenvoudige oefeningen doen. Trek bijvoorbeeld je kuitspieren enkele seconden stevig aan en ontspan ze daarna weer. Herhaal dit een aantal keer. Draai je enkels afwisselend links- en rechtsom, beweeg je voeten op en neer en trek je tenen afwisselend naar je toe en van je af. Daarmee activeer je de spieren in je onderbenen en stimuleer je de bloedsomloop.

Sta daarnaast, wanneer het veilig kan, af en toe op. Loop bijvoorbeeld even naar het toilet of een stukje door het gangpad. Zeker tijdens een langeafstandsvlucht is het verstandig om gedurende de vlucht meerdere keren van houding te veranderen en de benen te strekken.

Zorg ook dat je benen niet onnodig worden afgekneld. Zet geen zware tas langdurig tegen je onderbenen en probeer niet uren achter elkaar met gekruiste benen te zitten.

Sta niet op wanneer het stoelriemlampje brandt en loop niet onnodig door het gangpad wanneer het cabinepersoneel bezig is met de maaltijdservice. Bewegen is belangrijk, maar veiligheid gaat altijd voor.

👉 alles over trombose door het vliegen

Turbulentie is een van de onderwerpen waar beginnende vliegreizigers zich het meest zorgen over maken. Het vliegtuig beweegt dan door luchtstromingen die niet volledig gelijkmatig zijn.

Wat merk je ervan?
Lichte turbulentie voelt vaak als rijden over een hobbelige weg. Bij sterkere turbulentie kan het toestel duidelijker bewegen en kunnen losse spullen verschuiven.

Vliegtuigen zijn ontworpen om veel grotere krachten te verdragen dan de turbulentie die tijdens normale lijnvluchten voorkomt.

Waarom gaat het stoelriemlampje aan?
Het grootste risico bij turbulentie is dat passagiers zonder riem door een onverwachte beweging gewond raken. Daarom vraagt de bemanning om te gaan zitten en je riem vast te maken wanneer turbulentie wordt verwacht.

Volg die aanwijzing altijd meteen op.

Wat je tijdens de vlucht krijgt, hangt sterk af van de luchtvaartmaatschappij, vluchtduur, reisklasse en het tarief dat je hebt geboekt. Bij sommige vluchten is eten en drinken inbegrepen, terwijl je bij andere maatschappijen vrijwel alles apart moet betalen.

Korte vluchten en lowcostairlines
Op korte Europese vluchten is gratis catering steeds minder vanzelfsprekend. Vooral bij lowcostairlines moet je vaak betalen voor vrijwel alles wat je aan boord bestelt: koffie, frisdrank, snacks en warme of koude maaltijden.

Ook bij reguliere luchtvaartmaatschappijen kan de service per tarief en route verschillen. Controleer daarom vooraf wat bij je ticket inbegrepen is als je daar waarde aan hecht.

Lange vluchten
Op veel langeafstandsvluchten zijn één of meer maaltijden en verschillende drankjes bij het ticket inbegrepen. Wat je precies krijgt, verschilt per maatschappij en reisklasse. Tussen de hoofdmaaltijden door worden soms snacks of extra drankjes aangeboden.

Heb je vooraf een speciale maaltijd besteld, bijvoorbeeld vegetarisch of vanwege dieetwensen, dan wordt die meestal apart uitgedeeld. Speciale maaltijden moeten vaak ruim voor vertrek worden aangevraagd.

Zelf eten meenemen
Eigen eten meenemen aan boord is meestal toegestaan, zolang het voldoet aan de veiligheidsregels en eventuele invoerregels van het land van bestemming. Een eigen broodje, snack of ander vast voedsel kan daarom handig zijn als je niet afhankelijk wilt zijn van het aanbod in het vliegtuig.

Voor vloeistoffen gelden de regels van de veiligheidscontrole. Producten die je ná de controle koopt, kun je doorgaans wel meenemen aan boord.

Eigen alcohol drinken mag meestal niet
Alcohol die je zelf hebt meegenomen of op de luchthaven hebt gekocht, mag je tijdens de vlucht doorgaans niet zelf nuttigen. Aan boord mag alcohol meestal alleen worden geschonken door het cabinepersoneel. Dat geldt dus ook voor een fles drank die je taxfree hebt gekocht.

Het cabinepersoneel kan bovendien besluiten iemand geen alcohol meer te schenken als daar vanwege gedrag of veiligheid aanleiding voor is.

De lucht in een vliegtuigcabine is relatief droog. Daardoor kun je sneller last krijgen van een droge mond, huid of ogen. Drink daarom regelmatig water, zeker tijdens langere vluchten. Alcohol en veel cafeïne kunnen je juist extra uitdrogen of ervoor zorgen dat je slechter slaapt.

Ik, de auteur van deze website, vlieg al jarenlang en doe dat met regelmaat. Ik hanteer ongeveer 0,5 liter drinken per 2 tot 2,5 uur, en dan vooral water. En eerlijk is eerlijk, als ik in de business class vlieg, dan sla ik een glaasje bubbels niet af 😉

Vliegtuigtoiletten zijn klein, maar werken grotendeels zoals je verwacht. Het belangrijkste verschil is het krachtige vacuümsysteem waarmee het toilet wordt doorgespoeld.

Wanneer mag je naar het toilet?
Je mag het toilet gebruiken wanneer het stoelriemlampje uit is en het cabinepersoneel geen andere instructies geeft.

Tijdens opstijgen, landing en turbulentie moet je blijven zitten.

Wachten op rustige momenten
Na een maaltijd ontstaat vaak een rij bij de toiletten. Ga indien mogelijk op een rustiger moment. Houd er wel rekening mee dat er bij een nachtvlucht vaak niet zoveel tijd overblijft tussen het ontbijt en het moment dat de riemen vast moeten voor de landing.

Op veel langeafstandsvliegtuigen heeft iedere stoel een eigen entertainmentscherm met films, series, muziek, spelletjes en vluchtinformatie. Het aanbod verschilt per luchtvaartmaatschappij en vliegtuigtype. Bij sommige maatschappijen kun je uit honderden films en series kiezen, terwijl het systeem bij andere maatschappijen beperkter is.

Via het scherm kun je vaak ook de voortgang van de vlucht volgen. Je ziet dan bijvoorbeeld waar het vliegtuig zich bevindt, hoe hoog en hoe snel het vliegt en hoeveel tijd er nog resteert tot de landing. Sommige toestellen hebben daarnaast camera’s aan de buitenkant waarmee je bijvoorbeeld tijdens het opstijgen en landen kunt meekijken.

Op kortere vluchten ontbreekt zo’n entertainmentsysteem vaak volledig. Download daarom vooraf films, series, podcasts, muziek of luisterboeken op je telefoon of tablet als je onderweg iets wilt kijken of luisteren. Controleer thuis ook of de downloads daadwerkelijk offline beschikbaar zijn. Sommige streamingapps vereisen dat je kort voor vertrek nog een keer verbinding maakt met internet.

Je eigen koptelefoon gebruiken
Bij entertainmentsystemen aan boord kun je meestal een koptelefoon aansluiten. Soms wordt er gratis een eenvoudige koptelefoon uitgedeeld en soms moet je ervoor betalen. Gebruik je liever je eigen koptelefoon, controleer dan of deze op het systeem aangesloten kan worden. Niet ieder vliegtuig ondersteunt rechtstreeks een Bluetooth-verbinding met het entertainmentsysteem.

Neem bij een lange vlucht eventueel ook een bedrade koptelefoon of geschikte adapter mee. Daarmee voorkom je dat je goede noise-cancelling koptelefoon alleen draadloos werkt, terwijl het entertainmentsysteem een kabel vereist.

Wifi aan boord
Steeds meer luchtvaartmaatschappijen bieden wifi tijdens de vlucht aan. De mogelijkheden lopen sterk uiteen. Soms kun je gratis berichten versturen via bijvoorbeeld WhatsApp of iMessage, terwijl je voor internetten, sociale media of streamen een betaald pakket nodig hebt.

De prijs kan afhangen van de vluchtduur, snelheid of hoeveelheid data. Bij sommige maatschappijen koop je internet voor de hele vlucht, terwijl andere werken met pakketten voor één uur of een bepaalde hoeveelheid data.

Verwacht geen verbinding zoals thuis
Internet in een vliegtuig werkt via satellieten of verbindingen met grondstations. Daardoor kan de snelheid lager zijn en de vertraging groter dan je thuis gewend bent. Websites openen meestal prima, maar videobellen of het streamen van hoge beeldkwaliteit kan minder goed werken of helemaal niet zijn toegestaan.

Ook kan de verbinding tijdelijk wegvallen wanneer het vliegtuig over bepaalde gebieden vliegt. Ga er daarom niet vanuit dat je tijdens de hele vlucht bereikbaar bent.

Download belangrijke zaken vooraf
Gebruik wifi aan boord liever als extra mogelijkheid dan als iets waar je volledig van afhankelijk bent. Download belangrijke documenten, hotelgegevens, tickets, kaarten en entertainment daarom vooraf. Dat geldt ook voor werkbestanden wanneer je tijdens de vlucht wilt werken.

Zorg bovendien dat telefoon, tablet of laptop voldoende opgeladen zijn. In veel moderne vliegtuigen zijn USB-aansluitingen of stopcontacten aanwezig, maar dat is niet op iedere stoel en in ieder toestel gegarandeerd.

Tijdens de vlucht moet je telefoon meestal in vliegtuigstand staan. Daarmee worden de mobiele zendfuncties uitgeschakeld.

Wifi en Bluetooth mogen bij veel maatschappijen wel gebruikt worden wanneer het toestel daarvoor geschikt is en de bemanning dat toestaat.

Grotere apparaten zoals laptops moeten tijdens start en landing meestal worden opgeborgen.

Op een lange vlucht kan slapen een groot verschil maken. Dat lukt de ene reiziger makkelijker dan de andere. Het scheelt enorm in welke klasse je reist. In de business class slaap je in een stoel die tot een lie-flat plek opmgetoverd kan worden, veel beter dan in de krappere stoelen in de economy class.

Een nekkussen, oogmasker en oordoppen of noise-cancelling koptelefoon kunnen helpen. Houd de stoelriem bij voorkeur zichtbaar over je kleding of deken, zodat het cabinepersoneel je niet hoeft wakker te maken bij een stoelriemcontrole.

Een vliegtuig is een kleine gedeelde ruimte. Houd daarom rekening met andere passagiers.

Staat je stoel naar achteren wanneer de maaltijdservice begint, zet de rugleuning dan weer rechtop. De passagier achter je krijgt daardoor meer ruimte om te eten en kan het tafeltje normaal gebruiken. Klap de stoel later ook niet plotseling naar achteren zonder even rekening te houden met degene achter je.

Houd daarnaast het gangpad vrij en zet het geluid van telefoon of tablet niet via de luidspreker aan. Gebruik een koptelefoon of oordopjes.

Moet je vaak opstaan, dan kan een gangpadstoel prettiger zijn dan een raamstoel.

Tegen het einde van de vlucht begint het vliegtuig te dalen. Daarbij verandert opnieuw de luchtdruk en kun je weer druk op je oren voelen.

Het cabinepersoneel ruimt de cabine op en vraagt passagiers terug te keren naar hun stoel.

Cabine klaarmaken voor de landing
Je stoelriem moet vast, je tafeltje wordt ingeklapt en je stoel moet rechtop staan. Handbagage moet weer veilig zijn opgeborgen.

Het landingsgestel
Tijdens de daling hoor je vaak extra mechanische geluiden. Een daarvan is het uitklappen van het landingsgestel. Ook de vleugelkleppen worden aangepast om het vliegtuig bij lagere snelheid voldoende draagkracht te geven.

De landing zelf
Het vliegtuig raakt met de hoofdwielen de baan en remt vervolgens af. Soms voelt de landing zacht, soms juist stevig. Een stevige landing betekent niet automatisch dat er iets mis is.

Na de landing rijdt het vliegtuig naar de gate of een parkeerpositie.

Zodra het vliegtuig de landingsbaan heeft verlaten, betekent dat niet dat je meteen mag opstaan. Het stoelriemlampje blijft meestal aan totdat het toestel volledig geparkeerd is.

Wacht tot het lampje uitgaat voordat je je riem losmaakt en bagage uit het bagagevak haalt.

Bagage voorzichtig uit het vak halen
Tijdens de vlucht kan bagage verschoven zijn. Open het bagagevak daarom voorzichtig, zodat er niets uitvalt.

Niet iedereen hoeft tegelijk het gangpad in
Na aankomst staat het gangpad vaak binnen enkele seconden vol. Dat maakt het uitstappen meestal niet sneller.

Geef passagiers voor je de ruimte om hun bagage te pakken en uit te stappen. Daarna ben jij aan de beurt.

Je verlaat het toestel via een slurf, trap of soms een bus naar de terminal. Houd je reisdocumenten en eventueel je instapkaart nog even bij de hand.

Na het verlaten van het vliegtuig begint het aankomstproces op de luchthaven. Afhankelijk van je vlucht volg je daarna de borden naar paspoortcontrole, bagagebanden, transfers of de uitgang.

👉 Op de pagina ‘op de luchthaven‘ lees je hoe alles na de landing in z’n werk gaat.